سلام خسته نباشید. آیا برای خروج زن از کشور تنها رضایت شوهر در دفتر خانه جهت صدور گذر نامه کافیه یا باید موقع خروج از کشور در جای دیگر مثلا در فرودگاه هم باید رضایت کتبی بدهد؟
زن متاهل برای خروج از کشور چه مراحلی را باید طی کند ؟
نظام حقوقی ایران موافقت زوج جهت خروج زوجه از کشور را ذیل بند ۳ ماده ۱۸ قانون گذرنامه مصوب ۱۳۵۱ ضروری شناخته است.مطابق ماده فوق “زنان شوهردار ولو کمتر از ۱۸ سال تمام با موافقت کتبی شوهر و در موارد اضطراری اجازه دادستان شهرستان محل درخواست گذرنامه کهمکلف است نظر خود را اعم از قبول درخواست یا رد آن حداکثر ظرف سه روز اعلام دارد کافی است. زنانی که با شوهر خود
مقیم خارج هستند و زنانیکه شوهر خارجی اختیار کرده و به تابعیت ایرانی باقی ماندهاند از شرط این بند مستثنی میباشند.”
طبق ماده ۱۹ این ضرورت تاکید میشود : « درصورتی که موانع صدور گذرنامه بعد از صدور حادث شده یا کسانی که به موجب ماده ۱۸ صدور گذرنامه موکول به اجازه آنان است از اجازه خود عدول کنند، از خروج دارنده گذرنامه جلوگیری و گذرنامه تا رفع مانع ضبط خواهد شد.»بنابراین، شرط خروج زن متاهل از کشور موافقت کتبی همسر است.
در ماده فوق الذکر منظور از موافقت کتبی شوهر، ثبت موافقتنامه او تحت عنوان گواهی امضا در دفترخانه ثبت اسناد با احراز هویت وی توسط دفترخانه است. از این رو موافقت شفاهی یا اجمالی شوهر به لحاظ حقوقی برای صدور گذرنامه کفایت نمی کند.
لازم به ذکر است طبق قانون لزوم موافقت کتبی شوهر، در شرایط اضطراری منتفی شده و اجازه شخص دادستان جایگزین آن میشود.منظور از اجازه دادستان اعلام موافقت کتبی از سوی شخص دادستان به اداره گذرنامه جهت صدور گذرنامه زن برای عزیمت به خارج از کشور است.
مراد از موارد اضطراری، اعم از اضطرار شرعی، عقلی و عرفی است و موارد اکراهی و اجباری را شامل نمیشود، زیرا اگرچه در اکراه و اضطرار، شخص مضطر و مکره در جایگاه ناچاری قرار میگیرند با وجود این، موقعیت مضطر و مکره و منشأ خطری که هر دو را تهدید میکند، متفاوت است. بنابراین می توان گفت مضطر خویشتن را در شرایط و موقعیتی میبیند که خروج از آن مستلزم ارتکاب عملکردی برخلاف شرع، عقل یا عرف است.
بنابراین منظور از موارد اضطراری، مصادیقی است که در آن به حکمی شرعی، عرفی یا عقلی اختلال وارد میشود. برای مثال از زمره موارد اضطراری، سفر به حج واجب است که در صورت احراز استطاعت زن و تعلق گرفتن وجوب حج به وی در شرایطی که با عدم موافقت با خروج از کشور توسط شوهر مواجه گردد، به حکم شرعی (وجوب تمکین خاص) اخلال وارد میشود. از این حیث میتوان گفت اضطرار شرعی محقق شده است.
در این موارد، افزون بر لزوم تحقق شرایط مذکور، در صدور اجازه دادستان در موارد اضطرار، لازم است که دلیل زن برای خروج از کشور، به لحاظ شرعی یا عقلی یا عرفی قابل قبول باشد؛ مثلاً بیماری صعب العلاج زن و لزوم خروج از کشور برای درمان بیماری با تأیید پزشک قانونی؛ یا حج واجب با احراز استطاعت مالی، جانی و طریقی زن و مواردی از این دست.
لازم به ذکر است زنان می توانند به هنگام عقد نکاح یا پس از جاری شدن نکاح و در سند جداگانه، اجازه خروج از کشور را در قالب یکی از شروط ضمن عقد قرار دهند.
پاسخ به پرسش مخاطب در خصوص شرایط و مراحل خروج زن متاهل از کشور
در پاسخ به پرسش شما باید گفت برای دریافت گذرنامه اجازه محضری مرد برای زنان متأهل کفایت می کند و پس از دریافت آن، نیاز به حضور مرد در فرودگاه برای صدور اجازه نیست.
مستندات قانونی – شرایط خروج از کشور زن متاهل
ماده ۱۸ قانون گذرنامه
برای اشخاص زیر با رعایت شرایط مندرج در این ماده گذرنامه صادر میشود:
۱ (اصلاحی ۱۳۸۰/۳/۲۳) – اشخاصی که کمتر از ۱۸ سال تمام دارند و کسانی که تحت ولایت و یا قیمومیت میباشند با اجازه کتبی ولی یا قیم آنان.
۲- مشمولین وظیفه عمومی با اجازه کتبی اداره وظیفه عمومی.
۳- زنان شوهردار و لو کمتر از ۱۸ سال تمام با موافقت کتبی شوهر و در موارد اضطراری اجازه دادستان شهرستان محل درخواست گذرنامه که مکلف است نظر خود را اعم از قبول درخواست یا رد آن حداکثر ظرف سه روز اعلام دارد کافی است. زنانی که با شوهر خود مقیم خارج هستند و زنانی که شوهر خارجی اختیار کرده و به تابعیت ایرانی باقی ماندهاند از شرط این بند مستثنی میباشند.
ماده ۱۹ قانون گذرنامه
در صورتی که موانع صدور گذرنامه بعد از صدور آن حادث شود یا کسانی که به موجب ماده ۱۸ صدور گذرنامه موکول به اجازه آنان است از اجازه خود عدول کنند از خروج دارنده گذرنامه جلوگیری و گذرنامه تا رفع مانع ضبط خواهد شد.
