برادرم فوت شده وکالتنامه ای داره که مربوط به سال ۹۲ تا ۹۴ راجع به ساختمانی که ساخته بوده و تعهداتی را بر عهده گرفته ایشان ۴ ماه است که فوت کرده با توجه به اینکه ۶ سال از تاریخ پایان پروژه یعنی سال ۹۴ گذشته و اینکه ایشون پروژه را به پایان نبرده آیا مشکل پیش میاید و می تواند خسارت از ورثه دریافت کند ؟ لطفا راهنمایی کنید .سپاسگزارم
پاسخ – مسئولیت ورثه در خصوص تعهدات مورث
در رابطه با مسئولیت ورثه در خصوص تعهدات مورث باید گفت مطابق ماده ۲۴۰ قانون امور حسبی ورثه متوفی می توانند ترکه را قبول کرده که دیون متوفی را بپردازند و یا ترکه را واگذار و رد کنند.
قبول ترکه به صورت صریح یا ضمنی می تواند اعلامم شود و عدم رد ترکه توسط ورثه پس از گذشت یک ماه از تاریخ اطلاع آن ها از فوت مورث در حکم قبول می باشد.
همچنین ورثه می توانند ترکه را بصورت مشروط یا مطلق قبول نمایند. قبول مشروط حالتی است که ورثه پس از معلوم شدن صورت دارایی ها و میزان دیون مطابق با صورت تحریر ترکه آن را قبول کنند و در قبول مطلق ورثه پیش از تحریر ترکه و معلوم شدن صورت داریی ها و میزان دیون متوفی آن را قبول می کنند.
با قبول ترکه توسط ورثه به هر صورتی که باشد، امر تصفیه را برعهده گرفته و بدین منظور می باید حقوق و دیونی که به ترکه تعلق گرفته است را ادا نمایند.
نکته حائز اهمیت در نوع قبول ورثه در این است که قبول مطلق توسط ورثه اماره ی کفایت دارایی ها جهت ادای تمام دیون متوفی می باشد و بار اثبات خلاف آن برعهده ورثه است اما قبول مشروط ترکه، حاکی از تعهد ورثه به اداره ترکه و تأدیه دیون مورث تا حدود ارزش ترکه و مطابق صورت تحریر ترکه می باشد.
مالکیت ورثه نسبت به ترکه تنها پس از ادای حقوق و دیونی که بر ترکه متوفی تعلق گرفته است محقق می گردد.
حقوق و دیونی که متعلق به ترکه بده و باید قبل از تقسیم ترکه ادا گردد شامل مواردی همچون هزینه ی کفن و دفن، هزینه ی اداره و حفظ ترکه، دیون و واجبات مالی متوفی، وصایای میت تا ثلث ترکه بدون اجازه ورثه و زیاده بر ثلث با اجازه آنها می باشد.
در رابطه با مسئولیت ورثه نسبت به دیون و تعهدات متوفی از جمله خسارات قراردادی باید گفت مطابق ماده ۲۴۸ قانون امور حسبی در صورتی که ورثه ترکه را قبول نمایند هر یک مسئول اداء تمام دیون به نسبت سهم خود خواهند بود مگر اینکه ثابت کنند دیون متوفی زاید بر ترکه بوده یا ثابت کنند که پس از فوت متوفی ترکه بدون تقصیر آنها تلف شده و باقیمانده ترکه برای پرداخت دیون کافی نیست که در اینصورت نسبت به زائد از ترکه مسئول نخواهند بود. بنابراین، ورثه با قبول ترکه بطور ضمنی متعهد به ادای دیون متوفی از محل ترکه می گردند.
با این وجود مسئولیت ورثه نسبت به دیون مورث علی رغم قبول ترکه محدود به ارزش ترکه بوده و در صورتی که ترکه برای ادای دیون کافی نباشد، وارثی که ترکه را قبول نموده با اثبات عدم کفایت ترکه به دیون، تکلیفی نسبت به ادای دین مازاد بر میزان ترکه نخواهد داشت.
پاسخ کارشناس به سوال مخاطب در خصوص مطالبه خسارت قراردادی از ورثه
♦ در پاسخ به پرسشی که طرح فرمودید باید گفت ورثه به میزان کل ترکه مسئول پرداخت بدهی متوفی بوده و در صورت تعدد وراث رد ترکه توسط هر کدام از آنها ممکن خواهد بود.
♦ در حالتی که ورثه ترکه را رد نماید، نسبت به دیون متوفی مسئولیتی ندارد. اما ورثه ای که ترکه را قبول نموده، نسبت به دیون متوفی تا میزان سهم الارث خود (و نه به طور مطلق و زیاده بر آن) مسئول می باشد. بنابرانی امکان مطالبه خسارت قراردادی از ورثه وجود دارد.
♦ نکته حائز اهیمت در این رابطه این است که مطابق ماده ۲۲۶ قانون امور حسبی، در صورتی که ترکه برای ادای تمام دیون کفایت نکند، ترکه به نسبت طلب میان طلبکاران تقسیم خواهد گردید. بنابراین ورثه برای پرداخت دیون مسئولیتی بیش از ترکه ندارند و تنها به میزان ارزش ترکه و سهم الارث می باید دیون پرداخت گردد.به عبارت اخری مسئولیت ورثه در قبال طلبکاران شامل اموال و دارایی شخصی ورثه نخواهد شد.
مستندات قانونی – مسئولیت ورثه نسبت به تعهدات مورث
ماده ۸۶۱ قانون مدنی
موجب ارث دو امر است: نسب و سبب.
ماده ۸۶۲ قانون مدنی
اشخاصی که به موجب نسب ارث میبرند سه طبقهاند:
۱) پدر و مادر و اولاد و اولاد اولاد.
۲) اجداد و برادر و خواهر و اولاد آنها.
۳) اعمام و عمات و اخوال و خالات و اولاد آنها.
ماده ۸۶۳ قانون مدنی
وارثین طبقه بعد وقتی ارث میبرند که از وارثین طبقه قبل کسی نباشد.
ماده ۸۶۴ قانون مدنی
از جمله اشخاصی که به موجب سبب ارث میبرند هر یک از زوجین است که در حین فوت دیگری زنده باشد.
ماده ۸۶۸ قانون مدنی
مالکیت ورثه نسبت به ترکه متوفی مستقر نمیشود مگر پس از اداء حقوق و دیونی که به ترکه میت تعلق گرفته.
ماده ۸۶۹ قانون مدنی
حقوق و دیونی که به ترکه میت تعلق میگیرد و باید قبل از تقسیم آن اداء شود ازقرار ذیل است:
۱) قیمت کفن میت و حقوقی که متعلق است به اعیان ترکه مثل عینی که متعلق رهن است.
۲) دیون و واجبات مالی متوفی.
۳) وصایای میت تا ثلث ترکه بدون اجازه ورثه و زیاده بر ثلث با اجازه آنها.
ماده ۸۷۰ قانون مدنی
حقوق مزبوره در ماده قبل باید به ترتیبی که در ماده مزبوره مقرر است تادیه شود و مابقی اگر باشد بین وراث تقسیم گردد.
مود مرتبط قانون امور حسبی:
ماده ۲۲۶ قانون مدنی
ورثه ملزم نیستند غیر از ترکه چیزی به بستانکاران بدهند و اگر ترکه برای اداء تمام دیون کافی نباشد ترکه مابین تمام بستانکاران به نسبت طلب آنها تقسیم میشود مگر اینکه آن را بدون شرط قبول کرده باشند که در این صورت مطابق ماده ۲۴۶ مسئول خواهند بود.
در موقع تقسیم دیونی که به موجب قوانین دارای حق تقدم و رجحان هستند رعایت خواهد شد بستانکاران زیر هر یک به ترتیب حق تقدم بر دیگراندارند:
طبقه اول
الف- حقوق خدمه خانه برای مدت سال آخر قبل از فوت.
ب- حقوق خدمتگذاران بنگاه متوفی برای مدت شش ماه قبل از فوت.
ج- دستمزد کارگرانی که روزانه یا هفتگی مزد میگیرند برای مدت سه ماه قبل از فوت.
طبقه دوم
طلب اشخاصی که مال آنها به عنوان ولایت یا قیمومت تحت اداره متوفی بوده نسبت به میزانی که متوفی از جهت ولایت و یا قیمومت مدیون شده است.
این نوع طلب در صورتی دارای حق تقدم خواهد بود که موت در دوره قیمومت یا ولایت و یا در ظرف یک سال بعد از آن واقع شده باشد.
طبقه سوم
طلب پزشک و داروفروش و مطالباتی که به مصرف مداوای متوفی و خانوادهاش در ظرف سال قبل از فوت رسیده است.
طبقه چهارم
الف- نفقه زن مطابق ماده ۱۲۰۶ قانون مدنی.
ب- مهریه زن تا میزان ده هزار ریال.
طبقه پنجم
سایر بستانکاران.
ماده ۲۴۰ قانون امور حسبی
ورثه متوفی میتوانند ترکه را قبول کرده که دیون متوفی را بپردازند و یا ترکه را واگذار و رد کنند که به بستانکاران داده شود و نیز میتوانند قبول یا رد خود را منوط به تحریر ترکه نمایند و پس از تحریر ترکه دیون و ترکه را مطابق صورت تحریر قبول یا رد نمایند و یا تصفیه ترکه را از دادگاه بخواهند.
ماده ۲۴۲ قانون امور حسبی
قبول ترکه ممکن است صریح باشد یا ضمنی.
قبول صریح آن است که به موجب سند رسمی یا عادی قبول خود را به دادگاه اطلاع بدهند.
قبول ضمنی آن است که عملیاتی در ترکه نمایند که کاشف از قبول ترکه و اداء دیون باشد از قبیل بیع و صلح و هبه و رهن و امثال آن که به طور وضوح کشف از قبول ترکه نماید.
ماده ۲۴۶ قانون امور حسبی
هر گاه بعضی از ورثه ترکه را قبول و بعضی رد نمایند ترکه باید تحریر شود و بعد از تحریر هم میتوانند قبول یا رد نمایند.
ماده ۲۴۸ قانون امور حسبی
در صورتی که ورثه ترکه را قبول نمایند هر یک مسئول اداء تمام دیون به نسبت سهم خود خواهند بود مگر اینکه ثابت کنند دیونمتوفی زاید بر ترکه بوده یا ثابت کنند که پس از فوت متوفی ترکه بدون تقصیر آنها تلف شده و باقیمانده ترکه برای پرداخت دیون کافی نیست که در اینصورت نسبت به زائد از ترکه مسئول نخواهند بود.
