ادعای جعل و استفاده از سند مجعول کردم به سند برادرم. ولی قرار منع تعقیب صادر شد. دیگه چه راهی دارم واسه اثبات جعل سندش؟
پاسخ – چه راه هایی برای شکایت بابت جعل و استفاده از سند مجعول وجود دارد ؟
در رابطه با راه های شکایت و اثبات بی اعتباری سند مجعول باید گفت جعل اصولاً یکی از دعاوی کیفری است و در ماده ۵۲۳ قانون مجازات اسلامی مصادیق آن اینگونه بیان گردیده است جعل و تزویر عبارت اند از ساختن نوشته یا سند، سـاختن مهـر یـا امضای اشخاص رسمی یا غیررسمی، خراشیدن یا تراشـیدن یـا قلـمبـردن و … بـه قصـد تقلـب.
بنابراین باید گفت جعل عبارت از تغییر یا تحریف یا ساختن متقلبانه یک نوشته یا سند (به صورت مادی یا معنوی) به قصد اضرار به غیر و به طریق پیش بینی شده در قانون است.
جعل مادی آن است که در ظاهر و صورت نوشته یا سند و غیره خدشه ای وارد مـیشـود و جعـل معنوی یا مفادی آن است که بدون ایراد هیچگونه خدشه ای به ظاهر سند یا نوشته و غیره، حقیقـت در آنها تحریف شود.
تعقیب جرم جعل به عهـده دادسرا اسـت و می تواند با شکایت شاکی آغاز شود و در هر حال بـر اسـاس آیـین دادرسـی کیفـری و در مرجـع کیفری مورد رسیدگی و اتخاذ تصمیم قرار گیرد.
هرگـاه دادرسی کیفری منتهی به صدور حکم نهایی مبنی بر جعلیت سند گردد، سند مزبور، حسب مـورد، جزئاً یا کلاً اعتبار خود را از دست داده و اگر به استناد آن دعوایی اقامه شده یـا شـود، طرفـی کـه سند علیه او ابراز گردیده است، میتواند با ارائه و یا استناد به حکم نهایی مرجع کیفری، از آثار سند مزبور یا قسـمت مجعـول آن رهـا شـود.
باید توجه داشت دعـوای جعل که موضوع آیین دادرسی مدنی است یک نوع دعوی طاری محسوب می گـردد کـه در اثنـای یک دعوی اصلی مدنی اقامه میگردد و تابع قواعد دادرسی مدنی است.
بنابراین دعوی جعل بر دو قسم است: دعوی جعل اصلی که همان دعوی کیفری است که از طرف دادستان علیه مـتهم اقامـه میشود و دعوی جعل طاری که یک دعوی مدنی است که نظری به فاعل نداشـته و فقـط متوجـه جعل است.
دعـوی جعل اصلی که دعوی کیفری است به دو طریق است:
۱- بر اثر اعـلام جـرم به دادسرا به هر نوعی که دادستان از وقوع جعل مستقیماً مطلع شود.
۲- بر اثـر ارجـاع از دادگـاه مدنی در مواردی که یکی از طرفین در دعوی مدنی نسبت به سند ابراز شد طرف مقابـل ادعـای جعل کند و جاعل آن را هم معرفی نماید که آن را ادعای جعل با تعیین جاعـل می گوینـد و در صورتی که دلایل کافی بر اتهام شخصی که جاعل معرفی شـده اسـت فـراهم نشـود، دعـوی جعل اصلی بلاتعقیب میماند. اما در این صورت ادعای جعل در دادگاه مدنی بـا درخواسـت ابطال سند مجعول یا به اصطلاح یک دعوی جعل طاری بوده است، از بین نمیرود.
به عبارت دیگر، محکوم نشدن فاعل مطابق قواعد کیفری مانع از آن نیسـت کـه مطـابق مقررات حقـوق مـدنی تکلیف جعل معین نشود. در واقع تعقیب فاعل برای مجازات او است که از حقوق عموم اسـت اما خود جعل برای احراز اصالت سند یا عدم اصالت آن است و از حقوق خصوصـی محسـوب مـیشـود و بلاتعقیب ماندن دعوی جعل اصلی، دعوی طاری را از بین نمیبرد.
پاسخ به پرسش مخاطب در خصوص راه های اثبات بی اعتباریسند مجعول – جعلی
♦ در پاسخ به پرسش شما باید گفت از آنجایی که شکایت کیفری شما به جایی نرسید، میتوانید علیه برادرتان اقامـه دعوای جعل نمایید و با اثبات جعلیت سند، حکم جعلیت سند را گرفته و پس از نهایی شـدن آن، از آثار سند مجعول رها گردید.
♦ به عبارت دیگر این شیوه طرح ادعای جعلیت سند، دعوای جعل اصلی است زیرا تنها یک دعوا اقامه شده و خواسته آن صدور حکم مبنی بر اعلام جعلیت سند و ابطال آن بوده و احکام آن مشمول قواعد آیین دادرسی مدنی اسـت. در صورتی که حکم نهایی مبنی بر جعلیت سند صادر شـود، سـند مزبـور اعتبـار خـود را از دست می دهد.
مستندات قانونی – راه های اثبات بی اعتباری سند جعلی
ماده ۵۲۳ قانون مجازات اسلامی
جعل و تزویر عبارتند از: ساختن نوشته یا سند یا ساختن مهر یا امضای اشخاص رسمی یا غیر رسمی خراشیدن یا تراشیدن یا قلم بردنیا الحاق یا محو یا اثبات یا سیاه کردن یا تقدیم یا تاخیر تاریخ سند نسبت به تاریخ حقیقی یا الصاق نوشتهای به نوشته دیگر یا بکار بردن مهر دیگری بدون اجازه صاحب آن و نظایر اینها به قصد تقلب.
ماده ۲۱۹ قانون آیین دادرسی مدنی
ادعای جعلیت نسبت به اسناد و مدارک ارائه شده باید برابر ماده ۲۱۷ این قانون با ذکر دلیل اقامه شود، مگر اینکه دلیل ادعای جعلیت بعداز موعد مقرر و قبل از صدور رای یافت شده باشد، در غیر این صورت دادگاه به آن ترتیب اثر نمیدهد.
ماده ۲۲۰ قانون آیین دادرسی مدنی
ادعای جعلیت و دلایل آن به دستور دادگاه به طرف مقابل ابلاغ می شود. در صورتی که طرف به استفاده از سند باقی باشد، موظف است ظرف ده روز از تاریخ ابلاغ، اصل سند موضوع ادعای جعل را به دفتر دادگاه تسلیم نماید. مدیر دفتر پس از دریافت سند، آن را به نظر قاضی دادگاه رسانیده و دادگاه آن را فوری مهر و موم می نماید. چنانچه در موعد مقرر صاحب سند از تسلیم آن به دفتر خودداری کند، سند از عداد دلایل او خارج خواهد شد.
تبصره- در مواردی که وکیل یا نماینده قانونی دیگری در دادرسی مداخله داشته باشد، چنانچه دسترسی به اصل سند نداشته باشد حق استمهال دارد و دادگاه مهلت مناسبی برای ارائه اصل سند به او می دهد.
ماده ۲۲۱ قانون آیین دادرسی مدنی
دادگاه مکلف است ضمن صدور حکم راجع به ماهیت دعوا نسبت به سندی که درمورد آن ادعای جعل شده است، تعیین تکلیف نموده، اگر آن را مجعول تشخیص ندهد، دستور تحویل آن را به صاحب سند صادر نماید و در صورتی که آن را مجعول بداند، تکلیف اینکه باید تمام سند از بین برده شود و یا قسمت مجعول در روی سند ابطال گردد یا کلماتی محو و یا تغییر داده شود تعیین خواهد کرد.اجرای رای دادگاه در این خصوص منوط است به قطعی شدن حکم دادگاه در ماهیت دعوا و گذشتن مدت درخواست تجدیدنظر یا ابرام حکم در مواردی که قابل تجدیدنظر می باشد و در صورتی که وجود اسناد و نوشته های راجع به دعوای جعل در دفتر دادگاه لازم نباشد، دادگاه دستور اعاده اسناد و نوشته ها را به صاحبان انها می دهد.
ماده ۲۲۲ قانون آیین دادرسی مدنی
کارمندان دادگاه مجاز نیستند تصویر یا رونوشت اسناد و مدارکی را که نسبت به انها ادعای جعلیت شده مادام که به موجب حکم قطعی نسبت به انها تعیین تکلیف نشده است، به اشخاص تسلیم نمایند، مگر با اجازه دادگاه که در این صورت نیز باید در حاشیه آن تصریح شود که نسبت به این سند ادعای جعلیت شده است.
تخلف از مفاد این ماده مستلزم محکومیت از سه ماه تا یک سال انفصال از خدمات دولتی خواهد بود.
