باسلام و عرض ادب.آیا توقف دادرسی در دادگاه حقوقی جایز است ؟ ۲-چنانچه اخرین جلسه دادرسی به اتمام رسیده و شعبه اعلام نمودند حکم صادر مینمایند ایا در این مرحله میتوان قرار توقف صادر کرد ؟ ۳-از آخرین جلسه رسیدگی تا امروز ۹ ماه میگذرد هنوز حکم صادر نشده و هر بار شعبه گفته هفته بعد و خوانده شکایت کیفری اقدام نموده و گواهی از شعبه ای که رسیدکی میکنند گرفته و به شعبه حقوقی داده و تقاضای توقف دادرسی را خواسته شعبه هم ۹ ماه وقت کشی کرده و بعد از شکایت شاکی کیفرخواست صادر شده طی دادنامه ای ابلاغ کرده اعمال ماده ۱۹ و توقف دادرسی تا نتیجه از دادگاه کیفری و اعلام این قرار قطعی است.۹ ماه تاخیر در صدور حکم و بعد از جلسه دادرسی دادگاه حقوقی مطلع شدن شکایت مطرح شده.
پاسخ – چگونگی صدور قرار اناطه ، توقیف و توقف دادرسی
- قرار در اصطلاح حقوقی به معنی دستور، نظر و تصمیم مقام قضایی به کار می رود؛ تصمیمی که در مراحل مختلف رسیدگی صادر یا اتخاذ می شود.
- اناطه نیز در اصطلاح به معنای توقف رسیدگی و اظهارنظر یک دادگاه بر ثبوت امر دیگری در دادگاه دیگری تعریف شده است.
- به عبارت دیگر، هرگاه رسیدگی یک مرجع منوط به مشخص شدن موضوعی باشد که رسیدگی به آن موضوع از صلاحیت آن مرجع خارج باشد، مرجع قضایی رسیدگی کننده باید تا اظهارنظر قطعی مرجع صالح قرار اناطه صادر نماید.
- با توجه به تعریف فوق، مشخص می گردد که قرار اناطه می تواند اقسام گوناگونی داشته باشد: اناطه امر جزایی به امر حقوقی، اناطه امر جزایی به امر جزایی دیگر، اناطه امر حقوقی به امر جزایی و اناطه امر حقوقی به امر حقوقی دیگر.
- البته در مورد امور حقوقی تعبیر قانونگذار در ماده ۱۹ قانون آیین دادرسی مدنی توقف دادرسی است نه اناطه و البته تشابهاتی بین توقف دادرسی در این ماده با قرار اناطه کیفری وجود دارد.
انواع قرار اناطه
قرار اناطه صادر شده از مرجع کیفری
به موجب ماده ۲۱ قانون آیین دادرسی کیفری هرگاه احراز مجرمیت متهم منوط به اثبات مسائلی باشد که رسیدگی به آنها در صلاحیت مرجع کیفری نیست، و در صلاحیت دادگاه حقوقی است، با تعیین ذی نفع و با صدور قرار اناطه، تا هنگام صدور رای قطعی از مرجع صالح، تعقیب متهم، معلق و پرونده به صورت موقت بایگانی می شود. در این صورت، هرگاه ذی نفع ظرف یک ماه از تاریخ ابلاغ قرار اناطه بدون عذر موجه به دادگاه صالح رجوع نکند و گواهی آن را ارائه ندهد، مرجع کیفری به رسیدگی ادامه می دهد و تصمیم مقتضی اتخاذ می کند.
بنابراین، ذینفع مکلف است ظرف یک ماه موضوع را در دادگاه صالح پیگیری و گواهی آن را به دادگاه رسیدگی کننده ارائه و یا دادخواست لازم به همان دادگاه تقدیم نماید. در غیر این صورت دادگاه رسیدگی خود ادامه داده و تصمیم مقتضی خواهد گرفت. باید توجه داشت که دادگاه کیفری نمیتواند پس از صدور قرار اناطه و ارائه گواهی توسط ذینفع اقدام به تعقیب امری نماید که نسبت به آن قرار اناطه صادر شده است.
به موجب تبصره یک ماده مذکور، در مواردی که قرار اناطه توسط بازپرس صادر میشود، باید ظرف سه روز به نظر دادستان برسد. در صورتی که دادستان با این قرار موافق نباشد حل اختلاف طبق ماده (۲۷۱) این قانون به عمل می آید. همچنین مسئله ی مذکور که در صلاحیت دادگاه حقوقی است، باید مربوط به اموال غیرمنقول باشد.
قرار اناطه صادر شده از مرجع حقوقی
مطابق ماده ۱۹ قانون آیین دادرسی مدنی، هرگاه رسیدگی به دعوا منوط به اثبات ادعایی باشد که رسیدگی به آن در صلاحیت دادگاه دیگری است، رسیدگی به دعوا تا اتخاذ تصمیم از مرجع صلاحیتدار متوقف می شود. در این مورد، خواهان مکلف است ظرف یک ماه در دادگاه صالح اقامه دعوا کند و رسید آن را به دفتر دادگاه رسیدگی کننده تسلیم نماید، در غیر این صورت قرار رد دعوا صادر می شود و خواهان می تواند پس از اثبات ادعا در دادگاه صالح مجددا اقامه دعوی نماید.
بنابراین، دادگاه رسیدگی کننده پس از صدور قرار اناطه تا انقضای مهلت یک ماهه نمیتواند اقدام به رسیدگی به دعوای طرح شده نماید و باید منتظر ارائه گواهی طرح دعوی توسط خواهان بماند. چنانچه خواهان ظرف مهلت مقرر اقدام به طرح دعوی در مرجع صالح ننماید دادگاه اقدام به صدور قرار رد دعوی خواهد نمود. در صورتی که خواهان ظرف مدت یک ماه اقدام به طرح دعوی و ارائه گواهی به دادگاه صادرکننده قرار اناطه نماید، دادگاه مکلف است با صدور قرار توقیف دادرسی منتظر ارائه رای قطعی باقی بماند.
در خصوص اعتراض به قرار اناطه باید گفت قرار اناطه صادره توسط مراجع حقوقی قابل تجدیدنظر و فرجام خواهی و اعاده داردرسی نمی باشد. قرار اناطه صادره از مراجع کیفری بدین صورت است که: قرار اناطه صادره توسط مقامات دادسرا به تقاضای شاکی خصوصی و دادستان ظرف ده روز از تاریخ ابلاغ قابل اعتراض در دادگاه صالح میباشد. اما اگر قرار اناطه توسط دادگاه های کیفری صادر شود قابل اعتراض نمی باشد و البته در خصوص اعتراض به قرار اناطه در دادسرا ماده ۲۷۴ قانون آیین دادرسی کیفری اشاره مبهمی به نقض قرار دارد و از ماده ۲۱ قانون آیین دادرسی کیفری هم اینطور برداشت می شود که در هر حال قرار اناطه صادره از سوی مقامات دادسرا باید به تایید دادستان برسد.
پاسخ به پرسش مخاطب در خصوص قرار اناطه و توقف دادرسی
♦ در پاسخ به پرسش شما باید گفت بله توقف دادرسی در دادگاه حقوقی جایز بوده و به علل مختلفی همچون فوت یکی از اصحاب دعوا، محجور شدن یکی از اصحاب دعوا، استعفای وکیل، تکلیف دادن تامین، عدم تهیه وسایل اجرای قرار در مرحله تجدیدنظر، پرداخت دستمزد کارشناس در مرحله تجدیدنظر، اعتراض ثالث طاری، اعاده دادرسی طاری و قرار اناطه صادر می گردد.با این حال باید توجه داشت که قرار توقف دادرسی در جریان رسیدگی صادر می گردد چراکه علت صدور این قرار ایجاد مانع در رسیدگی و دادرسی می باشد.
♦ بنابراین در پاسخ به پرسش دوم شما باید گفت خیر پس از ختم جلسه و اتمام رسیدگی نمی توان قرار توقیف دادرسی صادر نمود.
♦ نکته دیگر اینکه به موجب بخشنامه شماره ۱۰۰/۱۶۱۴۶۴/۹۰۰۰ قوه قضاییه در تاریخ ۱۷/۱۲/۱۳۹۹، میانگین زمان رسیدگی به پرونده ها، در دادگاه حقوقی یکصد و چهار روز می باشد و ملاک محاسبه برای ابتدای زمان رسیدگی، زمان ارجاع پرونده به شعبه و پایان رسیدگی به پرونده، صدور رأی یا تصمیم قضایی مختومه کننده ای است که موجب خروج پرونده از رسیدگی در شعبه شود.
مستندات قانونی – صدور قرار اناطه و توقف دادرسی
ماده ۱۹ قانون آیین دادرسی مدنی
هرگاه رسیدگی به دعوا منوط به اثبات ادعایی باشد که رسیدگی به آن در صلاحیت دادگاه دیگری است، رسیدگی به دعوا تا اتخاذ تصمیم از مرجع صلاحیتدار متوقف میشود. در این مورد، خواهان مکلف است ظرف یک ماه در دادگاه صالح اقامه دعوا کند و رسید آن را به دفتر دادگاه رسیدگیکننده تسلیم نماید، در غیر این صورت قرار رد دعوا صادر میشود و خواهان میتواند پس از اثبات ادعا در دادگاه صالح مجددا اقامه دعوی نماید.
ماده ۲۱ قانون آیین دادرسی کیفری
هرگاه احراز مجرمیت متهم منوط به اثبات مسائلی باشد که رسیدگی به آنها در صلاحیت مرجع کیفری نیست، و در صلاحیت دادگاه حقوقی است، با تعیین ذی نفع و با صدور قرار اناطه، تا هنگام صدور رای قطعی از مرجع صالح، تعقیب متهم، معلق و پرونده به صورت موقت بایگانی میشود. در این صورت، هرگاه ذی نفع ظرف یک ماه از تاریخ ابلاغ قرار اناطه بدون عذر موجه به دادگاه صالح رجوع نکند و گواهی آن را ارائه ندهد، مرجع کیفری به رسیدگی ادامه می دهد و تصمیم مقتضی اتخاذ می کند.
تبصره ۱- در مواردی که قرار اناطه توسط بازپرس صادر میشود، باید ظرف سه روز به نظر دادستان برسد. در صورتی که دادستان با این قرار موافق نباشد حل اختلاف طبق ماده (۲۷۱) این قانون به عمل می آید.
تبصره ۲- اموال منقول از شمول این ماده مستثنی هستند.
تبصره ۳- مدتی که پرونده به صورت موقت بایگانی میشود، جزء مواعد مرور زمان محسوب نمیشود.
