پرونده ای حقوقی داشتم که در دادگاه بدوی به ضرر من شد با اینکه کاملا حق با من بود .در اعتراض به حکم در تجدید نظر رای نهایی ب نفع من صادر شده .حالا طرف مقابل ادعا میکنه که میتونه دوباره دادخواست بده و پرونده رو به جریان بندازه .این امکان پذیر هست یا خیر پرونده به اجرای احکام میرود تا بقیه مراحل اداری انجام شود؟ پس ایراد امر مختومه یا ایراد امر محکوم بها چه می شود ؟ و چه زمانی من باید این ایراد را وارد نمایم ؟
پاسخ – در چه صورت می توان ایراد امر مختومه گرفت؟
با صدور حکم دادگاه در رابطه با یک دعوا، رای و اجرای حکم بر طرفین الزامی بوده و دو طرف می باید به آن پایبند باشند.
در صورتی که هر یک از طرفین نسبت به حکم صادر شده اعتراضی داشته باشند، می باید این اعتراض را از طریق روش های پیش بینی شده در قانون یعنی واخواهی، تجدیدنظر خواهی، فرجام خواهی و اعتراض شخص ثالث و در مهلت های مقرر بیان دارند.
بنابراین دعوایی که در دادگاه رسیدگی شده و در خصوص آن حکم قطعی شده نمی تواند مجددا در دادگاه مطرح گردد.
بند ۶ ماده ۸۴ قانون آیین دادرسی مدنی یکی از ایرادات و موانع رسیدگی را به امر قضاوت شده اختصاص داده است و بیان می دارد که “دعوای طرح شده سابقا بین همان اشخاص یا اشخاصی که اصحاب دعوا قائم مقام آنان هستند، رسیدگی شده نسبت به آن حکم قطعی صادر شده باشد.”
در رابطه با شرایط ایراد امر مختومه باید گفت برای آنکه رایی دارای اعتبار امر مختومه باشد باید دارای شرایطی باشد؛ این شروط عبارت اند از:
وحدت اصحاب دعوا: منظور از اصحاب دعوی طرفین دعوا است که اساسا در دادرسی دخالت داشته اند اما نباید تصور نمود که الزاماً وحدت اصحاب دعوی زمانی مفهوم پیدا میکند که طرفین دعوی در دادرسی دخالت کرده باشند، بلکه قائم مقام آنان نیز مانند خود طرفین دعوی تلقی می شوند.
وحدت سبب دعوا : منظور از سبب جهتی است که در امور مدنی شخص به خاطر آن طرف دعوی یا در امور کیفری به خاطر آن تحت تعقیب قرار گرفته است.
وحدت موضوع دعوا : موضوع همان چیزی است که عملی بر روی آن ارتکاب یافته است. اصل کلی بر این است که هر موضوعی یک بار قابلیت طرح در دادگاه را دارد وچنانچه مورد بررسی واقع شود دیگر نباید مجددا مطرح شود.
پاسخ به پرسش مخاطب در خصوص شرایط ایراد امر مختومه یا محکوم بها
♦ در رابطه با سوالی که طرح فرمودید باید گفت چنانچه دعوایی مطرح گردد که دعوای مزبور سابقا نیز مطرح شده باشد و با دعوای سابق دارای اصحاب دعوای واحد، سبب واحد و موضوع واحد باشد،در صورت جمع این ۳شرط دعوا عنوان اعتبار امر مختومه دارد چنانچه همین دعوی دوباره از سوی یکی از طرفین اقامه شود، طرف دیگر میتواند ایراد امر قضاوتشده را طرح کند و دادگاه در صورت پذیرش این ایراد، قرار رد دعوی را صادر میکند.
♦ مطابق ماده ۸۷ قانون آیین دادرسی مدنی مهلت بیان ایرادات تا پایان نخستین جلسه دادرسی است.
مستندات قانونی – ایراد به امر مختومه – محکوم بها
ماده ۸۴ قانون آیین دادرسی مدنی
در موارد زیر خوانده می تواند ضمن پاسخ نسبت به ماهیت دعوا ایراد کند:
۱- دادگاه صلاحیت نداشته باشد.
۲- دعوا بین همان اشخاص در همان دادگاه یا دادگاه هم عرض دیگری قبلا اقامه شده و تحت رسیدگی باشد و یا اگر همان دعوا نیست دعوایی باشد که با ادعای خواهان ارتباط کامل دارد.
۳- خواهان به جهتی ازجهات قانونی از قبیل صغر، عدم رشد، جنون یا ممنوعیت از تصرف دراموال در نتیجه حکم ورشکستگی، اهلیت قانونی برای اقامه دعوا نداشته باشد.
۴- ادعا متوجه شخص خوانده نباشد.
۵- کسی که به عنوان نمایندگی اقامه دعوا کرده از قبیل وکالت یا ولایت یا قیمومت و سمت او محرز نباشد.
۶- دعوای طرح شده سابقا بین همان اشخاص یا اشخاصی که اصحاب دعوا قائم مقام آنان هستند، رسیدگی شده نسبت به آن حکم قطعی صادر شده باشد.
۷- دعوا بر فرض ثبوت اثر قانونی نداشته باشد از قبیل وقف و هبه بدون قبض.
۸- مورد دعوا مشروع نباشد.
۹- دعوا جزمی نبوده بلکه ظنی یا احتمالی باشد.
۱۰- خواهان در دعوای مطروحه ذی نفع نباشد.
۱۱- دعوا خارج از موعد قانونی اقامه شده باشد.
ماده ۸۷ قانون آیین دادرسی مدنی
ایرادات و اعتراضات باید تا پایان اولین جلسه دادرسی به عمل اید مگر اینکه سبب ایراد متعاقبا حادث شود.
