تعیین و نصب قیم زمانی ضرورت پیدا می کند که فرد محجور (صغیر، غیر رشید و مجنون) ولی قهری نداشته باشد و منظور از ولی قهری پدر و جد پدری است.قیم معمولاً نزدیک ترین و قابل اعتماد ترین فرد به محجور است مگر اینکه نزدیکان و کسانی که به طور طبیعی امکان قیم شدن دارند شرایط لازم را نداشته باشند.
چه کسانی صلاحیت ندارند قیم باشند
۱. کسانی که خود تحت ولایت یا قیمومت هستند.
۲. کسانی که به علت ارتکاب جنایت یا یکی از جنحه های ذیل به موجب حکم قطعی محکوم شده باشند:
- سرقت
- خیانت در امانت
- کلاهبرداری
- اختلاس
- هتک ناموس یا منافیات عفت
- جنحه نسبت به اطفال
- ورشکستگی به تقصیر.
۳. کسانی که حکم ورشکستگی آنها صادر و هنوز عمل ورشکستگی آنها تصفیه نشده است.
۴. کسانی که معروف به فساد اخلاق باشند.
۵. کسی که خود یا اقربای طبقه اول او دعوایی بر محجور داشته باشد.
- خویشاوندان در صورتی که صلاحیت برای قیم شدن داشته باشند، بر دیگران مقدم خواهند بود و دادگاه یک یا چند نفر از آنان را به سمت قیمومت معین خواهد کرد، در میان خویشان محجور، پدر یا مادر او مادام که شوهر ندارد، با داشتن صلاحیت بر دیگران مقدم است؛ و نیز در صورت محجور شدن زن، شوهر زن با داشتن صلاحیت برای قیمومت بر دیگران مقدم است.
- طبق ماده ۱۲۳۳ قانون مدنی: «زن نمی تواند بدون رضایت شوهر خود سمت قیمومت را قبول کند».
