در مورد انتخاب وکیل دادگستری خوب و با تجربه لازم است توجه داشته باشید که، الزامات ممنوعیت ها و تکالیفی که وکیل دادگستری مکلف به رعایت آنها است در قانون وکالت ولایحه استقلال و آیین نامه های مربوط به این قوانین آمده است. اما در جوار اینها قوانین نا نوشته ای وجود دارند که اهمیت آنها کمتر از قوانین مکتوب نیست. آنچه در بعد خواهد آمد مطالبی است که نگارنده در وهله اول به منظور تذکار به خود نگاشته است. ضوابط انتظامی وکالت را در قوانین و آیین نامه های مربوط میتوان خواند. آنچه در این مختصر آمده چیزهایی است که در این متون رسمی یافت نمیشود.
ویژگی های یک وکیل دادگستری خوب و با تجربه
۱- عدم تحریک موکل علیه همکار
یکی از زشت ترین و غیر قابل توجیه ترین کارهائی که در روابط حرفه ای ممکن است از وکیل دادگستری سر بزند تحریک موکل خود علیه وکیل طرف مقابل است. متاسفانه مواردی از این گونه به کانون گزارش شده است. این اقدام، صرف نظر از اینکه در حیطه روابط انسانی صرف و فارغ از جنبه های حرفه ای نیز قابل سرزنش و توجیه ناپذیر است، در محدوده حرفه وکالت توالی فاسد فراوان میتواند داشته باشد.
اولاً ـ چون نوعا محل این برخوردها دادگاه ها و دادسراهاست، حرمت وکیل و وکالت نزد قضات مخدوش می شود و وکیلی که محرک چنین حرکتی بوده مآلا از این هتک حرمت برکنار نخواهد ماند.
ثانیاً ـ اینکه عوام احساس کنند به وکیل دادگستری هم میتوان تعرض و توهین کرد، به ضرر همه وکلا است منجمله کسی که محرک چنین حرکتی بوده .
ثالثاً ـ اینکه موکل یک وکیل جرات چنین حرکتی را به خود بدهد لاجرم به ضعف و عدم توانایی وکیلش تعبیرخواهد شد و این در تحلیل نهائی به صرفه وصلاح محرک این اقدام نیست.
گذشته از همه اینها نفس وجود چنین برخوردهائی بین وکلای دادگستری ـ که اگر برجسته ترین افراد جامعه نباشند ، بنا براصل ، ازبرجسته ترین ها هستند ـ غیر قابل قبول و غیر قابل توجیه است .
حق این است که وکلا در عین نهایت جدیت و سختگیری در دفاع ازحقوق موکل ، آنجا که مساله روابط شخصی با همکاران مطرح میشود ، حداکثر احترام را برای همکاران خویش قائل شوند و حتی در این مورد ـ علی الخصوص در دادگاهها و مراجع قضائی و انظار مردم ـ راه اغراق و غلو را بپیمایند . زیرا وکلا در کشور ما اقلیت کوچکی هستندکه به علت اهمیت شغل و ویژگیهای فردی خود معمولا محسود ومبغوض دیگران واقع می شوند . و به این ترتیب محل و مجالی برای تعارض آحاد این صنف با یکدیگر باقی نمی ماند.
امیدواریم هرگز خبر دیگری در این خصوص دریافت نکنیم.
۲- خصوصیات رفتاری و مشخصات ظاهری
خصوصیات رفتاری و مشخصات ظاهری وکیل دادگستری خوب که باید در مرحله انتخاب وکیل مورد توجه موکل قرار گیرد عبارتست از:
۱ـ وکیل دادگستری خوب باید مراقب آراستگی ظاهر خود باشد. منظم و مرتب بودن لباس ، رعایت هماهنگی رنگها در لباس پوشیدن (در حد امکان) ، تمیز بودن کفشها ، استفاده در حد معقول از عطر و مایعات خوشبو کننده (طبق سنت نبوی ، برای وکلایی که منع شرعی ندارند) ، انتظاری است که جامعه از وکیل دادگستری ـ به عنوان نمونه برجسته قشر روشنفکر و دانشمند و تربیت شده اجتماع ـ دارد .
۲ـ رعایت وقار و ابهت در رفتار و گفتار ، احتراز از شوخی وهزالی و حرکات سبک و ناشایسته ، علی الخصوص در مراجع قضائی و محل های رسمی (همانند کانون وکلا) وگردهمائی های صنفی ، در خور یک وکیل دادگستری است . بدیهی است رعایت این موارد در کلیه اجتماعات ـ به لحاظ آنکه وکیل دادگستری به سهولت الگو و نمونه ای برای حرکات و سکنات دیگران قرار می گیرد ـ نیز از این جهت که هر وکیل نماینده صنف خویش است ، مستحسن خواهد بود .
۳ـ ضمن رعایت حداکثر ادب در قبال حکام دادگاهها و مسئولین قضائی از خضوع و خشوع بی مورد و فروتنی بیش از اندازه ـ که ممکن است به چاپلوسی و مداهنه تعبیر شود ـ باید احتراز کرد .
۴ـ سخن گفتن یک وکیل خوب و با اخلاق و حرفه ای باید در خور او باشد . عوامانه سخن گفتن والفاظ عامیانه به کار بردن به هیچ بهانه ای از وکیل دادگستری پذیرفتنی نیست .
۵ ـ به یاد داشته باشیم که دفتر وکیل اهمیت و قداستی چون دادگاه دارد . پس وکیل در برخورد با موکل و پذیرایی از او باید نهایت دقت و ریزبینی را معمول دارد. بنابراین پذیرایی ازموکلین در حالی که لباس نامناسب در بر و کفش دمپائی به پاداریم و یا مشغول صرف غذا هستیم ، درست نیست .
خلاصه اینکه باید همیشه به یاد داشته باشیم وقتی در جائی خود را وکیل دادگستری معرفی میکنیم آبرو و اعتبار یک صنف را ـ که بنابراصل و بر مبنای وضعیت اکثریت آحاد خود ، صنفی محترم و معتبراست ـ در گرو وضع ظاهری و گفتار و کردار خود قرار میدهیم . پس باید بهوش باشیم که ناخواسته به صنف خود جفا نکنیم .
۳- حفظ حرمت همکاران
اینکه دو وکیل در مقام دفاع از حقوق موکلین خود با یکدیگرتعارض علمی و فنی پیدا کنند ، امری قابل قبول و شاید ناگزیراست . اما اینکه این اختلاف علمی و فنی جنبه معارضه شخصی و برخورد فردی پیدا کند ، به هیچ وجه پذیرفته نیست.
موکلین و پرونده ها می آیند و می روند اما وکلای طرفین به عنوان آحاد جامعه وکالت و همکاران یکدیگر باقی میمانند .
پس لازم است:
۱ـ وقتی موکل از وکیل قبلی خود گله و یا به او حمله می کند ، حق همکاری را بجا آوریم و حتی المقدور از همکار غایبمان دفاع کنیم .
۲ـ در مقام خطاب به دادگاه هرگز استفاده از عناوینی چون»همکار دانشمند« یا »همکار محترم« و امثال آن را برای توصیف وکیل طرف دعوی ، ترک و فراموش نکنیم.
۳ـ اگر در اظهارات و استدلالات همکارمان اشتباه و خطای بین و فاحشی دیدیم ، در عین رد آن و باز نمودن خطا و تمسک به موضوع به نفع موکل خویش ، هرگز به مسخره کردن و طعنه زدن و به رخ کشیدن دست نیازیم . که انسان محل خطا ونسیان است و خود نیز از اشتباه و لغزش مصون نیستیم.
۴ـ هرگز اجازه ندهیم در حضور ما به همکارمان توهین شود . چه از سوی موکل ما و چه از طرف مقام قضائی و چه از جانب افراد دیگر.
۵ـ اگر از همکاران گله ای و نسبت به ایشان انتقادی و یا حتی ازایشان شکایتی داریم ، بدوا سعی در حل موضوع از طریق مذاکره مستقیم به عمل آوریم . در مرحله بعدی تلاش در حل قضیه به کمک همکاران پیشکسوت معمول داریم و مراجعه به کانون یا مقامات قضائی و علنی کردن موضوع را به عنوان»آخر الدوا« در نظر بگیریم.
۶ـ اجازه ندهیم عوام (یا خواص) با مستثنی کردن ما(که : بلانسبت شما یا همه مثل شما نیستند) به همکاران ما (هر چند روش و منش ایشان مورد پسند ما نباشد) حمله یا توهین کنند. بدیهی است رعایت این امور به هیچ وجه با وجوب برخورد با افرادی که عملشان آبروی جامعه وکالت را مهتوک می کنند ، مانعه الجمع نیست.
