خانمی هستم که شوهرم ایرانی هست.در خارج از ایران ازدواج ما ثبت شده و به تایید سفارت رسیده با هم امدیم ایران و طی ۳ سال صاحب یک دختر شدیم حین مراجعت به دلیل نداشتن کارت اقامت در ایران جریمه نقدی و مهر ممنوعیت از ورود به ایران در گذرنامه اینجانب زده شده در هفته پیش شوهرم دخترمان را برداشته و با برگه عبور اورا به ایران انتقال داده چطور میتوانم حضانت دخترم را بگیرم خواهش میکنم کمکم کنید.
پاسخ- شکایت علیه شوهر ایرانی بابت حضانت
در خصوص شکایت فرد خارجی علیه شوهر ایرانی بابت حضانت باید گفت مطابق ماده ۹۶۳ قانون مدنی، اگر زوجین تبعه یک کشور نباشند، روابط شخصی و مالی آنها تابع قوانین متبوع شوهر خواهد بود. بنابراین در این خصوص باید دید قانون ایران در مورد شکایت از شوهر بابت حضانت چگونه میباشد.
حضانت حق و تکلیف والدین در خصوص حفظ و نگهداری کودک میباشد. مطابق قانون و در صورت جدایی محل زندگی ابوین یا عدم توافق پدر و مادر در نگهداری از کودک پس از طلاق، حضانت فرزند (چه دختر چه پسر) تا سن ۷ سالگی وظیفهی مادر بوده و پس از این سن تا سن بلوغ، یعنی نه سالگی در دختر و ۱۵ سالگی در پسر، وظیفی پدر میباشد.
پس از سن بلوغ خود فرزند به تشخیص خود یکی از والدین را برای ادامهی زندگی انتخاب مینماید. با این حال این مسأله مطلق نبوده و در شرایطی حضانت کودک از شخصی که او را نگهداری میکند سلب میگردد.
مطابق ماده ۱۱۷۳ قانون مدنی در صورت عدم مواظبت یا انحطاط اخلاقی پدر یا مادری که طفل تحت حضانت اوست، صحت جسمانی و یا تربیت اخلاقی طفل در معرض خطر باشد، محکمه میتواند به تقاضای اقربای طفل یا قیم او و یا به تقاضای رئیس حوزه قضایی، هر تصمیمی را که برای حضانت طفل مقتضی بداند اتخاذ نماید.
بنابراین در صورت تحقق موارد مذکور که به تشخیص دادگاه میباشد، حضانت کودک را از پدر یا مادر سلب نماید. در ادامه این ماده مواردی را به عنوان مصادیق عدم مواظبت و انحطاط اخلاقی آورده است که حصری نبوده و شامل موارد زیر میباشد:
۱- اعتیاد زیان آور به الکل، مواد مخدر و قمار
2- اشتهار به فساد اخلاق و فحشا
3- ابتلا به بیماریهای روانی با تشخیص پزشکی قانونی
4- سوءاستفاده از طفل یا اجبار او به ورود در مشاغل ضداخلاقی مانند فساد و فحشا، تکدیگری و قاچاق
5- تکرار ضرب و جرح خارج از حد متعارف
همانگونه که بیان گردید موارد فوق حصری نبوده و میتوان با اثبات انحطاط اخلاقی یا عدم مراقبت پدر یا مادری که حضانت را برعهده دارد با استفاده از ادله و مدارک قابل قبول و ارائه دادخواست حضانت، حضانت را از او سلب نمود و این امر به تشخیص قاضی میباشد.
از موارد دیگر سلب حضانت فرزند از مادر که در ماده ۱۱۷۰ قانون مدنی آمده است، جنون مادر یا ازدواج او میباشد. همچنین در صورت فوت یکی از ابویین حضانت طفل با آن که زنده است خواهد بود. لازم به ذکر است که حق ملاقات طفل برای هر یک از ابوینی که حضانت را برعهده ندارد باقی خواهد بود و جزئیات آن را در صورت اختلاف طرفین دادگاه مشخص خواهد کرد.
در رابطه با پرسشی که مطرح نمودید باید گفت مطابق قوانین ایران حضانت فرزندتان تا سن هفت سالگی با شما میباشد و پدر حق ندارد فرزند را از شما جدا کند مگر آنکه در دادگاه عدم صلاحیت شما را با توجه به موارد مذکور ثابت نماید.
در صورتی که همسر شما از پیروی از قانون امتناع نماید، شما میتوانید با مراجعه به دادگاه و درخواست صدور دستور موقت فرزند خود را از زوج بگیرید. در این صورت دادگاه حکم به استرداد فرزند شما را میدهد.
مستندات قانونی – شکایت فرد خارجی از یک ایرانی
ماده ۹۶۳ قانون مدنی
اگر زوجین تبعه یک دولت نباشند روابط شخصی و مالی بین آنها تابع قوانین دولت متبوع شوهر خواهد بود.
مواد ۱۱۶۸ قانون مدنی
نگاهداری اطفال هم حق و هم تکلیف ابوین است .
ماده ۱۱۶۹ قانون مدنی
برای حضانت و نگهداری طفلی که ابوین او جدا از یکدیگر زندگی میکنند، مادر تا سن هفت سالگی اولویت دارد و پس از آن با پدر است.
تبصره: بعد از هفت سالگی در صورت حدوث اختلاف، حضانت طفل با رعایت مصلحت کودک به تشخیص دادگاه میباشد. (اصلاحی ۱۳۸۲/۹/۸ مجمع تشخیص نظام )
ماده ۱۱۷۰ قانون مدنی
اگر مادر در مدتی که حضانت طفل با او است مبتلا به جنون شود یا به دیگری شوهر کند حق حضانت با پدر خواهد بود .
ماده ۱۱۷۱ قانون مدنی
در صورت فوت یکی از ابوین حضانت طفل با آن که زنده است خواهد بود هر چند متوفی پدر طفل بوده و برای او قیم معین کرده باشد
ماده ۱۱۷۲ قانون مدنی
هیچ یک از ابوین حق ندارند در مدتی که حضانت طفل به عهدهی آنهاست از نگاهداری او امتناع کنند، در صورت امتناع یکی از ابوین، حاکم باید به تقاضای دیگری یا تقاضای قیم یا یکی از اقربا و یا به تقاضای مدعیالعموم، نگاهداری طفل را به هر یک از ابوین که حضانت به عهدهی اوست الزام کند و در صورتی که الزام ممکن یا مؤثر نباشد حضانت را به خرج پدر و هر گاه پدر فوت شده باشد به خرج مادر تأمین کند
ماده ۱۱۷۳ قانون مدنی
هر گاه در اثر عدم مواظبت یا انحطاط اخلاقی پدر یا مادری که طفل تحت حضانت اوست، صحت جسمانی و یا تربیت اخلاقی طفل در معرض خطر باشد، محکمه میتواند به تقاضای اقربای طفل یا به تقاضای قیم او یا به تقاضای رئیس حوزه قضاییه تصمیمی را که برای حضانت طفل مقتضی بداند، اتخاذ کند . موارد ذیل از مصادیق عدم مواظبت و یا انحطاط اخلاقی هر یک از والدین است:
۱- اعتیاد زیانآور به الکل، مواد مخدر و قمار
۲- اشتهار به فساد اخلاق و فحشا
۳ – ابتلا به بیماریهای روانی با تشخیص پزشکی قانونی
۴ – سوءاستفاده از طفل یا اجبار او به ورود در مشاغل ضداخلاقی مانند فساد و فحشا، تکدیگری و قاچاق
۵ – تکرار ضرب و جرح خارج از حد متعارف
ماده ۱۱۷۴ قانون مدنی
در صورتی که به علت طلاق یا به هر جهت دیگر ابوین طفل در یک منزل سکونت نداشته باشند هر یک از ابوین که طفل تحت حضانت او نمیباشد حق ملاقات طفل خود را دارد تعیین زمان و مکان ملاقات و سایر جزئیات مربوطه به آنها در صورت اختلاف بین ابوین با محکمه است.
ماده ۱۱۷۵ قانون مدنی
طفل را نمیتوان از ابوین و یا از پدر و یا از مادری که حضانت با اوست گرفت مگر در صورت وجود علت قانونی.
