با سلام.در مورد گزارش اصلاحی سازش در شورای حل اختلاف اول که اعلام کردند جلسه سازش هستش بعد هم قرارداد فی ما بین فاقد امضای دو شاهد بود آیا چنین کاری قانونی بوده یا طبق قانون می شود اعتراض گذاشت ؟آیا اصلا دعوت برای سازش بدون طرح دعوا و شکایت قانونی اشت ؟
پاسخ – آیا می شود بدون شکایت از طرف مقابل برای سازش در دادگاه دعوت کرد ؟
- طرفین هر اختلافی علی القاعده می توانند اختلاف خود را با سازش پایان دهند؛ سازش می توان با دخالت دادگاه باشد یا بدون دخالت آن.
- سازش در دادگاه به دو بخش پیش از اقامه و پس از اقامه دعوا قابل بررسی است.
- سازش پیش از اقامه دعوا در دادگاه کمتر اتفاق می افتد اما در ماده ۱۸۶ قانون آیین دادرسی مدنی پیش بینی شده است.
- در ابتدای ماده فوق الذکر می توان به این امر اشاره کرد درخواست سازش می تواند توسط هر شخص اعم از حقیقی و حقوقی به دلالت اصل ۱۳۹ قانون اساسی با رعایت همین اصل مطرح شود (مانند وزارتخانه ها و سازمان های دولتی و غیره).
- البته در برخی موارد مانند اصل حق ولایت والدین بر فرزند یا جنبه عمومی جرم توسط دادستان قابل سازش نیست.
- درخواست سازش باید کتبی باشد و چون پیش از اقامه دعوا بوده باید توسط مقام ارجاع به شعبه ارجاع شود.
- درخواست سازش باید بر روی برگه دادخواست نوشته شده و در دفتر ثبت دادخواست های دفتر کل ثبت شود.
- دادگاه صالح در جهت سازش، دادگاه نخستین می باشد اما قانون دادگاه صالح را مشخص ننموده است و می توان با توجه به اطلاق ماده دادگاه محل اقامت خوانده را نیز دادگاه صالح تلقی کرد.
- شورای حل اختلاف نیز می تواند با تراضی طرفین در کلیه امور مدنی و حقوقی و کلیه جرایم قابل گذشت و جنبه خصوصی جرایم غیر قابل گذشت برای صلح و سازش اقدام نماید.
- لازم به ذکر است چنانچه اقدام به صلح و سازش با درخواست یکی از طرفین صورت پذیر و طرف مقابل تا پایان جلسه اول عدم تمایل خود را برای رسیدگی در شورا اعلام نماید، شورا درخواست را بایگانی و طرفین را به مرجع صالح راهنمایی می کند (ماده ۸ قانون شورای حل اختلاف).
- مورد بعدی سازش در دادگاه است که معمولاً با تشویق دادگاه و همکاری وکلا و طرفین گاهی به سازش می رسد و ماده ۱۷۸ قانون آیین دادرسی مددنی موئد همین نظر است.البته هر کدام از طرفین می توانند جدا از سایرین یا طرف خود سازش نمایند (ماده ۱۷۹ قانون آیین دادرسی مدنی).
- سازش نه تنها در دادگاه رسیدگی کننده بلکه در دادگاه دیگر نیز می تواند واقع شود و این زمانی است که دعوا در شعب یا دادگاه های دیگر نیز در حال بررسی است.
- میتوان تمامی دعاوی را به سازش خاتمه داد و سازش نامه ای بر اساس ماده ۱۸۲ و ۱۸۴ قانون آیین دادرسی مدنی تنظیم می شود.
- همچنین در تمامی دعاوی خانوادگی و سایر دعاوی مدنی و جرایم قابل گذشت مرجع قضایی می تواند با توجه به کیفیت دعوا و یا امکان حل و فصل، آن از راه سازش فقط یکبار برای مدت حداکثر سه ماه موضوع را به شورای حل اختلاف ارجاع نماید؛ در اینصورت شورا مکلف است برای حل و فصل دعوا یا اختلاف و ایجاد صلح و سازش کوشش نموده و نتیجه را اعم از حصول یا عدم حصول سازش در مهلت تعیین شده به مرجع قضایی ارجاع کننده اعلام نماید (ماده ۱۱ قانون شورای حل اختلاف).
- حالتی دیگر که در بالا نیز اشاره شد سازش در خارج از دادگاه می باشد و ممکن است توسط مأمورین رسمی مصرح در قانون تنظیم شود یا بدون حضور چنین مامورانی باشد؛ حالت اول ممکن است سازش در حین اجرای قرار انجام شود مثلا در محل معاینه که حکم سازش در دادگاه محسوب می شود (تبصره ماده ۱۸۲ قانون آیین دادرسی مدنی).
- همچنین اصحاب دعوا می توانند در دفتر اسناد رسمی حاضر شوند و سازش نامه تنظیمی در حکم مفاد اسناد رسمی لازم الاجرا خواهد بود (ماده ۱۸۱ قانون آیین دادرسی مدنی).
- سازش بدون حضور ماموران رسمی هم قابل انجام است ؛ که هم به صورت سند عادی انجام می پذیرد که باید در دادگاه به صحت آن اقرار نمایند .
- سازش بوسیله داور هم قابل انجام است و ماده ۴۸۳ با لحاظ ماده ۴۸۸ قانون آیین دادرسی مدنی موئد همین نظر است.سازش نامه ای که به امضاء داوران رسیده باشد ظرف بیست روز باید اجرا شود (ماده ۴۸۹ قانون آیین دادرسی مدنی).
پاسخ به پرسش مخاطب در خصوص امکان دعوت از طرف دعوا برای سازش در دادگاه
همان طور که در متن فوق به طور کامل صور مختلف سازش بیان شد، باید گفت دعوت برای سازش بدون اقامه دعوا یا قبل از اقامه دعوا و حتی خارج از دادگاه و طبق توافق طرفین در حکم یک سند عادی معتبر و محکمه پسند خواهد بود و در قانون هم تصریح شده است.اما در مورد دعوت به جلسه سازش باید گفت که پس از رسیدن درخواست، دادگاه وقت رسیدگی تعیین می کند و طرفین را به ترتیبی که برای احضار خوانده مقرر است با رعایت تشریفات ابلاغ، دعوت می نماید.اما در دعوتنامه باید قید شود که طرف برای سازش دعوت می شود (ماده ۱۸۷ قانون آیین دادرسی مدنی).
مستندات قانونی – سازش اصحاب دعوا
اصل ۱۳۹ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران
صلح دعاوی راجع به اموال عمومی و دولتی یا ارجاع آن به داوری در هر مورد، موکول به تصویب هیات وزیران است و باید به اطلاع مجلس برسد. در مواردی که طرف دعوی خارجی باشد و در موارد مهم داخلی باید به تصویب مجلس نیز برسد. موارد مهم را قانون تعیین میکند.
ماده ۱۷۸ قانون آیین دادرسی مدنی
درهرمرحله از دادرسی مدنی طرفین میتوانند دعوای خود را به طریق سازش خاتمه دهند.
ماده ۱۷۹ قانون آیین دادرسی مدنی
درصورتی که در دادرسی خواهان یا خوانده متعدد باشند، هرکدام از آنان میتواند جدا از سایرین با طرف خود سازش نماید.
ماده ۱۸۱ قانون آیین دادرسی مدنی
هرگاه سازش در دفتر اسناد رسمی واقع شده باشد، دادگاه ختم موضوع را بهموجب سازشنامه در پرونده مربوط قید مینماید و اجرایآن تابع مقررات راجع به اجرای مفاد اسناد، لازمالاجرا خواهد بود.
ماده ۱۸۲ قانون آیین دادرسی مدنی
هرگاه سازش در دادگاه واقع شود، موضوع سازش و شرایط آن به ترتیبی که واقع شده در صورتمجلس منعکس و به امضای دادرس ویا دادرسان و طرفین میرسد.
تبصره – چنانچه سازش در حین اجرای قرار واقع شود، سازشنامه تنظیمی توسط قاضی مجری قرار در حکم سازش به عمل آمده در دادگاه است.
ماده ۱۸۴ قانون آیین دادرسی مدنی
دادگاه پس از حصول سازش بین طرفین به شرح فوق رسیدگی را ختم و مبادرت به صدور گزارش اصلاحی مینماید مفاد سازشنامه کهطبق مواد فوق تنظیم میشود نسبت به طرفین و وراث و قائم مقام قانونی آنها نافذ و معتبر است و مانند احکام دادگاهها به موقع اجرا گذاشته میشود،چه این که مورد سازش مخصوص به دعوای مطروحه بوده یا شامل دعاوی یا امور دیگری باشد.
ماده ۱۸۶ قانون آیین دادرسی مدنی
هرکس میتواند در مورد هر ادعایی از دادگاه نخستین بطورکتبی درخواست نماید که طرف او را برای سازش دعوت کند.
ماده ۱۸۷ قانون آیین دادرسی مدنی
ترتیب دعوت برای سازش هماناست که برای احضار خوانده مقرر است ولی در دعوتنامه باید قید گردد که طرف برای سازشبه دادگاه دعوت میشود.
ماده ۴۸۳ قانون آیین دادرسی مدنی
درصورتی که داوران اختیار صلح داشته باشند میتوانند دعوا را با صلح خاتمه دهند. دراینصورت صلحنامهایکه بهامضای داورانرسیده باشد معتبر و قابل اجراست.
ماده ۴۸۹ قانون آیین دادرسی مدنی
رأی داوری درموارد زیر باطل است و قابلیت اجرایی ندارد:
1 – رأی صادره مخالف با قوانین موجد حق باشد.
2 – داور نسبت به مطلبی که موضوع داوری نبوده رأی صادر کرده است.
3 – داور خارج ازحدود اختیار خود رأی صادر نموده باشد. دراینصورت فقط آن قسمت از رأی که خارج از اختیارات داور است ابطال میگردد.
4 – رأی داور پس از انقضای مدت داوری صادر و تسلیم شده باشد.
5 – رأی داور با آنچه در دفتر املاک یا بین اصحاب دعوا در دفتر اسناد رسمی ثبت شده و دارای اعتبار قانونی است مخالف باشد.
6 – رأی بهوسیله داورانی صادرشده که مجازبه صدوررای نبودهاند.
7 – قرارداد رجوع بهداوری بیاعتبار بوده باشد.
