با سلام.ما پنج خواهر هستیم تقسیم ارث به صورت شفاهی انجام دادیم ولی الان سه تا از خواهرا ناراضی هستیم ولی دوتا از خواهرا میخواهد چند تا شاهد بیاورد که تقسیم صورت گرفته سوال بنده این است اعتبار رضایت و توافق لفظی و شفاهی در ارث و تقسیم ترکه از نظر دادگاه به چه میزانی است ؟
پاسخ – امکان بر هم زدن و عدم پایبندی به تقسیم نامه شفاهی ارث
تقسیم اموال مشترک و مشاع به دو اعتبار صورت می پذیرد؛
۱- اول به اعتبار تعیین سهام هر یک از وارثان که قواعد آن ماهوی است و به شناخت وارثان بر مبنای احکام قانون و تعیین سهام هر کدام باز میگردد در این تقسیم نه تراضی وارثان موثر است نه نظر دادرس؛ هر چه اعلام شود به نام قانون و نظم وراثت است و بر اساس سهام هر یک از وراث که در قانون مشخص شده است انجام می پذیرد مانند اینکه زوجه در صورت داشتن فرزند یک هشتم از کل ترکه را ارث خواهد برد و این غیر قابل تغییر است.
۲- اما دوم تقسیمی است که به اعتبار پایان دادن به اشاعه و تمیز حق هر یک از وراث انجام می شود که هر یک از وراث سهم خود را جدای از دیگران تملک کند و حق تصرف انحصاری در آن بیابد.این تقسیم معنای نزدیکتری به افراز دارد.که در این نوع تقسیم در صورت بروز اختلاف ترتیب رسیدگی و دادرسی پیش بینی شده است و میتوان به دادگاه جهت افراز رجوع کرد.
- ترتیب شیوه های تقسیم در صورت عدم تراضی اجباری است :
۱- اول افراز است که که در ماده ۳۱۶ قانون امور حسبی بیان شده است و ساده ترین و طبیعی ترین راه تقسیم است و در صورتی است که مال مشاع دارای اجزای مساوی باشد یا بهای آن مساوی باشد.
۲- دوم تقسیم به تعدیل است به معنی برابر داشتن بهای سهام است هر چند موضوع آنها گوناگون باشد و اگر بعضی از اموال قابل تقسیم نباشند ممکن ایت آن را در سهم بعضی ار ورثه قرار داد و برابر بهای آن را از سایر اموال در سهم دیگران منظور نمود.
۳- حالت سوم تقسیم به رد است و ناظر به صورتی است که تقسیم به تعدیل ممکن نباشد و دادگاه ناچار شود تعدیل را به وسیله پرداخت مبلغی پول یا مال اضافی تامین کند.
۴- حالت چهارم اجبار به فروش و تقسیم ثمن است که اخرین راه خروج از اشاعه است و ماده ۳۱۷ قانون امور حسبی را بیان داشته است.
پاسخ به پرسش مخاطب در خصوص اعتبار تقسیم نامه شفاهی ارث
♦ چون که نوشته یا سند عادی در کار نیست اثبات آن کمی دشوار است و بدون وجود شهود قابل اثبات نیست یا اگر هم باشد امکان تردید و انکار در آن بسیار است و در کل ارزش دلیل بسیار پایین است .
♦ اما شما می توانید با مراجعه به دادگاه طبق ماده ۳۰۴-۳۰۱ -۳۰۰ و اگر محجوری بین شرکا است طبق ماده ۳۱۳ قانون امور حسبی، درخواست داده تا مراحل تقسیم ترکه توسط دادگاه انجام شود و اگر هم در اثبات تقسیم نامه مشکلی پیش بیاید یا با انکار و تردید رد شود باز هم ترتیب رسیدگی دادگاه مشخص و قانونی است و دادگاه راسا شروع به تقسیم بر اساس حالت اشاعه خواهد کرد و طبق ماده ۹۰۷ چون وراث محصور به أولاد تمام دختر است ترکه بین آنها بالسویه تقسیم می شود.
مستندات قانونی – اعتبار تقسیم نامه شفاهی ارث
ماده ۳۰۰ قانون امور حسبی
در صورت تعدد ورثه هر یک از آنها میتوانند از دادگاه درخواست تقسیم سهم خود را از سهم سایر ورثه بخواهند.
ماده ۳۰۱ قانون امور حسبی
ولی و وصی و قیم هر وارثی که محجور باشد و امین غائب و جنین و کسی که سهمالارث بعضی از ورثه به او منتقل شده است وهمچنین موصیله و وصی راجع به موصیبه در صورتی که وصیت به جزء مشاع از ترکه شده باشد حق درخواست تقسیم را دارند
ماده ۳۰۲ قانون امور حسبی
نسبت به درخواست تقسیم مرور زمان جاری نیست و کسانی که ذیحق در درخواست تقسیم هستند همه وقت میتوانند این درخواسترا بنمایند.
ماده ۳۰۳ قانون أمور حسبی
هر گاه یکی از ورثه متوفی غائب مفقودالاثری باشد که وکیل نداشته و درخواست تقسیم اموال متوفی بشود بدواً برای غائب امین معینمیشود و بعد تقسیم به عمل میآید.
ماده ۳۰۴ قانون أمور حسبی
درخواست تقسیم باید کتبی و مشتمل بر امور زیر باشد:
1 – نام و مشخصات درخواستکننده و متوفی.
2 – ورثه و اشخاص دیگری که ترکه باید بین آنها تقسیم شود و سهام هر یک.
ماده ۳۰۵ قانون أمور حسبی
پس از وصول درخواست هر گاه دادگاه محتاج به توضیحاتی باشد. درخواستکننده را احضار نموده و توضیحاتی که لازم است از اومیخواهد.
ماده ۳۰۶ قانون أمور حسبی
دادگاه برای رسیدگی به موضوع درخواست تعیین جلسه نموده و درخواستکننده و اشخاص ذینفع را احضار مینماید.
ماده ۳۰۷ قانون أمور حسبی
درخواستکننده تقسیم میتواند زمینههایی برای تقسیم ترکه تهیه نموده و به دادگاه تسلیم نماید در این صورت مراتب در احضاریهنوشته شده و تذکر داده می شود که مراجعه به زمینههای نامبرده در دفتر دادگاه مانعی ندارد.
ماده ۳۰۸ قانون أمور حسبی
وقت رسیدگی باید طوری معین شود که فاصله بین ابلاغ احضاریه و روز دادرسی کمتر از ده روز نباشد.
ماده ۳۰۹ قانون أمور حسبی
اشخاص ذینفع میتوانند در دادگاه حاضر شده به تراضی قراری راجع به مقدمات تقسیم یا طرز تقسیم اموال بگذارند. در این صورتدادگاه صورتمجلسی مشتمل بر قرار داد نامبرده تنظیم مینماید.
ماده ۳۱۰ قانون أمور حسبی
هر گاه یک یا چند نفر از اشخاص ذینفع در تنظیم قرارداد مذکور فوق شرکت نداشته و رضایت خود را اظهار ننموده باشند دادگاه نتیجهتصمیمی را که مربوط به شخص غائب است به او اعلام مینماید با ذکر اینکه میتواند در ظرف مدت معینی در دفتر دادگاه حاضر شده و به قراردادمراجعه نموده و رضایت یا عدم رضایت خود را اعلام دارد.
ماده ۳۱۱ قانون أمور حسبی
در اخطار مذکور در فوق قید میگردد که هر گاه شخص غائب در مدت معینه در دفتر حاضر نگردد و یا رضایت و عدم رضایت خود رااظهار نکند بر طبق قرار مذکور در ماده ۳۰۹ قضیه حل خواهد شد.
ماده ۳۱۶ قانون أمور حسبی
تقسیم طوری به عمل میآید که برای هر یک از ورثه از هر نوع أموال حصهای معین شود و اگر بعضی از اموال بدون زیان قابل قسمتنباشد ممکن است آن را در سهم بعضی از ورثه قرارداد و برابر بهای آن از سایر اموال در سهم دیگران منظور نمود و اگر تعدیل محتاج به ضمیمه پول بهاموال باشد به ضمیمه آن تعدیل میشود.
ماده ۳۱۷ قانون أمور حسبی
در صورتی که مالی اعم از منقول یا غیر منقول قابل تقسیم و تعدیل نباشد ممکن است فروخته شده بهای آن تقسیم شود.فروش اموال به ترتیب عادی به عمل میآید مگر آنکه یکی از ورثه فروش آن را به طریق مزایده درخواست کند.
ماده ۹۰۷ قانون مدنی
اگر متوفی ابوین نداشته و یک یا چند نفر اولاد داشته باشد ترکه به طریق ذیل تقسیم میشود:اگر فرزند منحصر به یکی باشد خواه پسر خواه دختر تمام ترکه به او میرسد.اگر اولاد متعدد باشند ولی تمام پسر یا تمام دختر ترکه بین آنها بالسویه تقسیم میشود.اگر اولاد متعدد باشند و بعضی از آنها پسر و بعضی دختر پسر دو برابر دختر میبرد.
